Zamek w Alanyi wznosi się na półwyspie o powierzchni 10 hektarów, wdającym się w lazurowe wody Morza Śródziemnego. Jest niezwykłym zabytkiem dziedzictwa historycznego, który przechowuje ślady przeszłości w imponujących murach o długości około 6 kilometrów. Gościł wiele cywilizacji, od okresu hellenistycznego i Rzymu po Bizancjum, anatolskich Seldżuków i Imperium Osmańskie. Zamek to nie tylko budowla obronna, lecz także wspaniałe muzeum pod gołym niebem, ukazujące bogatą historię Alanyi, jej różnorodność kulturową i strategiczne znaczenie.
Alanya po raz pierwszy pojawiła się w zapisach historycznych pod nazwą Korakesion, a jej początki sięgają IV wieku p.n.e. Wspomniane przez starożytnego geografa Strabona miasto było ważną bramą do Cylicji od strony zachodu. Dzięki stromemu, skalistemu terenowi i osłoniętemu portowi Korakesion stało się w II wieku p.n.e. ulubionym schronieniem piratów i buntowników. Hellenistyczne mury obronne z czasów Diodotosa Trifona wciąż świadczą o tej burzliwej przeszłości.
W 65 roku p.n.e. bitwa pod Korakesion położyła kres dominacji piratów, gdy Rzymianie pod dowództwem Pompejusza ich pokonali. Miasto nadal rozwijało się w okresie rzymskim, jego fortyfikacje zostały rozbudowane, a na monetach bito imiona cesarzy. Dziś przykłady tych monet można zobaczyć w Muzeum w Alanyi.
W epoce bizantyjskiej miasto znane było jako Kalonoros, co oznacza „Piękną Górę”, i nadal pełniło funkcję ważnego portu handlu śródziemnomorskiego oraz żeglugi morskiej. Kościół wewnątrz Wewnętrznej Cytadeli, Arap Evliyası, ruiny klasztoru na przylądku Cilvarda oraz mury z okrągłymi wieżami należą do najważniejszych budowli odzwierciedlających dziedzictwo architektoniczne i kulturowe tego okresu.
Nowy rozdział w historii zamku Alanya rozpoczął się w 1221 roku, gdy seldżucki sułtan Alaeddin Keykubad I przejął kontrolę nad miastem. Przemianowane na Alaiye stało się jedną z najważniejszych baz morskich Imperium Seldżuków. Odgrywając istotną rolę w handlu śródziemnomorskim, Alaiye rozwijało powiązania handlowe z różnymi regionami, zwłaszcza z Egiptem i Syrią. Kupcy genueńscy, weneccy i florenccy przybywali tu po przyprawy, płótno, cukier i cenne drewno cedrowe wykorzystywane w budownictwie okrętowym. Włoski kupiec Francesco Balducci Pegolotti odniósł się także do jednostek miar używanych w Alaiye w swoim dziele Pratica della Mercatura, podkreślając znaczenie miasta w handlu międzynarodowym.
Zachowane zabytki seldżuckie są jednymi z najważniejszych elementów tożsamości historycznej zamku. Jego imponujące mury obronne i ogromne cysterny, stocznia Alanya, Czerwona Wieża, Tophane, kompleks pałacowy Wewnętrznej Cytadeli, Ehmedek, meczet Akşebe, meczet Andızlı oraz zabytkowe łaźnie odzwierciedlają tradycje architektoniczne i systemy obronne tego okresu.
Po upadku Imperium Seldżuków Alaiye znalazło się pod kontrolą różnych władz politycznych, zanim w 1471 roku weszło w skład Imperium Osmańskiego. W okresie osmańskim meczet Süleymaniye w Górnym Zamku, bedesten, tradycyjny bazar oraz charakterystyczne historyczne domy Alanyi współtworzyły tożsamość kulturową miasta. W okresie republikańskim, na prośbę Mustafy Kemala Atatürka, miasto przyjęło obecną nazwę Alanya.
Historia zamku Alanya ujawnia się nie tylko w jego zabytkach architektonicznych, lecz także w relacjach podróżników, którzy odwiedzali region. W 1332 roku Ibn Battuta wspomniał o wysokiej jakości drewnie eksportowanym z regionu do Egiptu. W XVII wieku Kâtip Çelebi porównał wspaniałość zamku do zamku w Bagdadzie i zwrócił uwagę na obfitość bawełny, jedwabiu i sezamu w regionie. Evliya Çelebi, który odwiedził miasto w 1671 roku, przedstawił szczegółowe opisy jego domów, medres, szkół, karawanserajów, sklepów i stromych schodów.
Badacz Setton Lloyd również przyjrzał się miastu w swojej pracy Alaiyye, dzieląc je na pięć głównych obszarów oddzielonych fortyfikacjami. Należały do nich obszar w kształcie półksiężyca wokół Czerwonej Wieży i stoczni, wznoszące się nad nim zbocze, obszar między Ehmedekiem a Wewnętrzną Cytadelą, sama Wewnętrzna Cytadela oraz przylądek Cilvarda. Ten podział ilustruje historyczną i geograficzną strukturę zamku Alanya.
Zachowując ślady różnych cywilizacji przez stulecia, zamek Alanya pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych zabytków dziedzictwa historycznego basenu Morza Śródziemnego. Od starożytnych murów obronnych i wspaniałych zabytków seldżuckich po tradycyjną architekturę osmańską i relacje podróżników – każdy zakątek opowiada inną historię.
Dziś odwiedzenie zamku Alanya oznacza podróż w czasie: od schronienia piratów do ważnego portu handlowego, od potężnej bazy morskiej Seldżuków do cenionego dziedzictwa kulturowego. Dzięki widokom na Morze Śródziemne, zapierającym dech krajobrazom i bogatemu charakterowi historycznemu zamek Alanya wciąż łączy przeszłość z teraźniejszością. To obowiązkowy punkt dla każdego, kto chce poznać historię Alanyi i odkryć dziedzictwo cywilizacji, które ją ukształtowały.